به گزارش آژآنس خبر تحلیلی، شهرستان مروست، دیاری که با قلعه باستانی و بافت تاریخیاش شناخته میشود، در ایام محرم به کانون تپنده میراث ناملموس ایران بدل میگردد، آیینهای سنتی مروست، زنجیرهای از رفتارهای نمادین است که از قرنها پیش سینه به سینه نقل شده و امروز به عنوان بخشی از هویت ملی ما تجلی یافته است.
از آیین حماسی «جوشدوره» که نمادی از اتحاد و حرکت دوار هستی پیرامون محور حق است، تا طنین «پامنبری»های قدیمی که موسیقی دستگاهی ایران را در خدمت سوگ درآورده، همگی نشان از غنای فرهنگی این خطه دارد.
پوشش خاص عزاداران و طبخ سنتی نذورات، مروست را به ویترینی تمامعیار از «مردمشناسی مذهبی» تبدیل کرده است که نیازمند تبیین علمی و رسانهای در سطح ملی و بینالمللی است.
ریشههای تاریخی؛ محرم به مثابه هویت
در همین راستا، مهدی امینی مروستی، مولف و پژوهشگر تاریخ منطقه در گفت و گو با خبرنگار ایرنا، به ریشههای باستانی این آیینها اشاره میکند.
وی گفت: ما در مروست با “فرهنگ شفاهی” قدرتمندی روبرو هستیم، آیینهایی مانند جوشدوره، صرفاً یک حرکت فیزیکی نیستند؛ بلکه ریشه در اسطورههای پایداری و وفاداری دارند که پس از اسلام با آموزههای عاشورایی پیوند خوردهاند.
امینی مروستی افزود: لباسهای سنتی و شالهای نمادینی که در مروست میبینیم، نشاندهنده رتبهبندیهای اجتماعی و معنوی پیرغلامان است. متون نوحههایی که در مروست خوانده میشود، اغلب از نسخههای خطی نادری است که اصالت زبانی و ادبی منطقه را حفظ کردهاند. وظیفه ما امروز، تدوین این گنجینهها در قالب کتاب و مستندات پژوهشی است تا در تلاطم دنیای مدرن، اصالت مروست حفظ شود.»
صیانت از میراث؛ از ثبت ملی تا برندسازی جهانی
مسئول نمایندگی اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی شهرستان مروست، در تشریح اقدامات انجام شده برای حفاظت از این آیینها به ایرنا گفت: این اداره، مروست را به عنوان “سرمایههای نمادین” کشور قلمداد میکند. تاکنون آیین “جوشدوره” به ثبت ملی رسیده و پروندههای دیگری از جمله “فنون سنتی طبخ حلیم مروست” و “آیین پامنبری” در نوبت بررسی قرار دارند.
سعیده اکبری افزود: هدف ما تنها ثبت کاغذی نیست؛ بلکه به دنبال ایجاد زیرساختهایی برای “گردشگری مذهبی پایدار” هستیم. مروست این ظرفیت را دارد که در دهه اول محرم، پذیرای هزاران پژوهشگر و گردشگر معنویتگرا باشد. ما در حال برنامهریزی برای مرمت بناهای مذهبی تاریخی و تکایای قدیمی هستیم تا کالبد فیزیکی شهر نیز با روح این آیینها همخوانی داشته باشد.
اکبری همچنین بر لزوم آموزش به نسل جوان تاکید کرد و افزود: تلاش میکنیم با همکاری پیرغلامان، کارگاههای انتقال دانش سنتی را برگزار کنیم تا جزییات دقیق پوشش و نواهای اصیل، بدون تغییر به نسلهای بعدی منتقل شود.
وفاق اجتماعی و مدیریت بحران در سایه شعور حسینی
اما برگزاری چنین مراسمهای عظیمی، مستلزم هماهنگیهای حاکمیتی و مدیریت دقیق میدانی است. علیرضا فلاحتی، فرماندار شهرستان مروست در گفت و گو با خبرنگار ایرنا، محرم را نقطه عطف همبستگی مردم این دیار میداند.
وی تصریح کرد: شهرستان مروست در ایام محرم، تجلیگاه “نظم خودجوش مردمی” است. از منظر مدیریت سیاسی و اجتماعی، ما شاهد هستیم که چگونه باورهای مذهبی میتواند منجر به کاهش آسیبهای اجتماعی و تقویت پیوندهای میانبخشی شود.
فرمانداری مروست با تمام توان از هیئات مذهبی و تشکلهای مردمنهاد حمایت میکند، اولویت ما در دولت، تامین امنیت کامل، تسهیل تردد زائران و پشتیبانی از نذورات مردمی است.
وی همچنین به نقش اقتصادی این مراسمها اشاره کرد: توسعه صنایع دستی مرتبط و رونق بومگردی در این ایام، میتواند به اقتصاد محلی کمک شایانی کند. ما از سرمایهگذارانی که در حوزه زیرساختهای گردشگری مذهبی در مروست فعالیت کنند، حمایت ویژه خواهیم کرد.
واکاوی جزئیات آیینها؛ از حلیم تا پامنبری
در بخش دیگری از این گزارش تحلیلی، باید به «فرهنگ نذری» در مروست اشاره کرد. حلیم مروست که با آداب خاصی طبخ میشود، فراتر از یک غذا، نمادی از تعاون اجتماعی است. «کمچهزنی» (همزدن حلیم با پاروهای چوبی مخصوص) فرآیندی است که در آن پیر و جوان در کنار هم قرار میگیرند و به نیایش میپردازند.
همچنین، «پامنبری» به عنوان مقدمه مجالس روضهخوانی، با الحان خاصی اجرا میشود که به گفته کارشناسان موسیقی، بخشهایی از گوشههای موسیقی ایرانی را در دل خود حفظ کرده است. این همخوانیهای جمعی، نوعی “رواندرمانی جمعی” و تخلیه عاطفی را به همراه دارد که منجر به آرامش روانی جامعه در طول سال میشود.
نتیجهگیری: لزوم نگاه استراتژیک به میراث مروست
محرم در مروست، یک واقعه تکبعدی نیست، این آیینها، مجموعهای از تاریخ (امینی مروستی)، میراث فرهنگی (اکبری) و امنیت و وفاق (فلاحتی) هستند.
مروست با حفظ اصالت در پوشش، خوراک و فرمهای سوگواری، میتواند به عنوان «پایتخت آیینهای کهن عاشورایی» در مرکز ایران معرفی شود صیانت از این میراث، نه تنها وظیفه مسئولان، بلکه رسالتی بر دوش تکتک شهروندان مروستی است تا این مشعل فروزان را به دست آیندگان بسپارند.
منبع: ایرنا
انتهای پیام/
